تزئینات در معماری

تزئینات در معماری

تزئینات در معماری اسلامی

شکوه و زیبایی معماری ایرانی به خصوص در دوره اسلامی به تزئینات ان بستگی دارد.این تزئینات در تمامی ادوار اسلامی رواج داشته و در هر دوره ای با امکانات ان روزگاران پیشرفت نموده است.بناهای با قیمانده از دوران اسلامی دارای تزئینات گوناگون است که معرف اهمیت این هنر در ادوار مختلف است.تزئینات معماری توسط ایرانیان تکامل هنری عمده ای یافته است و در بسیاری از کشورهای اسلامی توسط هنرمندان ایرانی بناهایی با تزئینات مختلف انجام گرفته است.

خشت و آجر در معماري ايران نه بعنوان ذره اي در مقابل کلان معماري نمود دارد، بلكه چون واحدي است كه در معماري مي نشيند، كاملتر بگوييم همچون نت است در ساختمان يك موسيقي سمفونيك، يا همچون كلمه است در شعر، غرض مقايسه شعرو موسيقي با معماري نيست بلكه هدف، نماياندن اهميت يك عنصر است در معماري. بناهاي عهد سلجوقي نيز روشنگر اين موضوع است كه برآورد كليه مسائل سازه اي، از قبيل نيروهاي كششي، فشاري و حتي برشي با چنان دقتي انجام گرفته كه انتقال نيرو در آجرها توانسته موجب ايستايي بنا كه نزديك به ده قرن از ساخت آن مي گذرد گردد.

كاربرد تزئيني آجر

آجر به عنوان يك عنصر تزئيني، كارايي آنرا دارد كه با تمامي عناصر تشكيل دهنده يك معماري بياميزد و يا بشكل يك عنصر مجرد تزئيني جلوه گري كند.

در حالتي كه صرفاً جنبه تزئيني دارد بار اضافي است كه به سازه اصلي ساختمان متصل ميشود مانند مقرنسهاي معلق، در حالت ديگر عامل انتقال دهنده نيروهاي کششي و فشاري است با حفظ جنبه هاي تزئيني آن كه شامل گنبدها- انواع پوششها- ديوارها-ستونها و طاق نماها     مي شود. مقرنسها كه غالباً بخشي از گوشواره ها مي باشد در دوره سلجوقي و قبل از آن آجري بودند ولي در دوره هاي متأخر تركيبشان با گچ و كاشيكاري لعاب دار رنگ تازه اي به سير تحول و تكامل آن داد كه نمونه هاي كامل آنرا در دوره صفويه مشاهده مي كنيم.چون در بكار گيري اين نوع تزيينات گاه از طاقنما و نغول نيز استفاده مي شود، لازم است كه شرح مختصري به اين مكتوب افزوده شود.

طاقنما

طاقنما همانطور كه از نامش پيداست نمايي است كه حالت قوسي طاق را مي نماياند و در حقيقت نشاني از آن است، ولي مي تواند به صورت واقعي و يا نمايشي باشد. يعني مي تواند براي جا دادن پنجره يا برجسته نشان دادن آن، يا در برگرفتن يك مشبك باشد و صرفاً جنبه تزئيني داشته باشد و براي خوش نمايي و زيبايي سطح ديوار بكار مي رود.

نغول

نغول كه جمع نغل بمعني گودي، به كار مي رود، همانند طاق نما، جنبه تزييني- در نماي ساختمانها- دارد واغلب داراي شكل هندسي مستطيل و يا مربع مي باشد كه در بالاي سردرها و در حاشيه زير گنبد ها و گاه به صورت تركيبي همراه با طاق نما ساخته مي شود، مانند ايوان شمالي مسجد جامع گناباد(قرن۷ هجري) كه با نغول مربع در بالاي هر طاق مشخص شده و گنبد سرخ مراغه( قرن۶ هجري) كه در بين نماهاي آن از طاقنما و نغول استفاده شده است. گنبد سرخ مراغه از اعتبار ويژه اي برخوردار است، تا جايي كه «اريك شرودر» يكي از معتبر ترين هنر شناسان آن را بهترين نمونه آجر كاري در ايران و بنابراين شايد بهترين آجر كاري در دنيادانسته است.

کاشیکاری
از کاشی بعناوین زیر بهره گرفته شده :
 1- کاشی یکرنگ
۲- کاشی معرق
۳- کاشی هفت رنگ
۴- کاشی طلائی
۵- کاشی با تلفیق آجر 


گچبری

شواهد باستانشناسی نشان می دهند که تاریخ ساخت گچ به پیش از ساختن خشت و پخت آن به صورت آجر می رسد. در قدیمی ترین بنای دنیا، یعنی اهرام ثلاثه مصر که قدمتی چهار هزار و پانصد ساله دارد، از گچ به عنوان ماده چسبنده مقاوم بعد از ازاره در بین سنگ ها و جهت کلاف سازی آنها استفاده شده است. یکی از کاربردهای ویژه گچ، اندود کردن دیوارها و سطوح داخلی ساختمان ها است و هنر گچبری، این آراستگی را به حد کمال و دلنوازی می رساند.


روش تزیینات گچی روی دیوارها از طریق حکومت طولونی از عراق به مصر انتقال یافت و نمونه هایی از آن در جامع طولون روی سطح داخلی و اطراف طاق ها و دور پنجره ها به کار برده شد



اگر می‌خواهید از آخرین و محبوب‌ترین مقالات ما در ایمیل خود مطلع شوید، همین الان ایمیل خود را در کادر زیر وارد کنید

تعداد علاقه‌مندانی که تاکنون عضو خبرنامه ما شده‌اند

۳۱۸۱

مقاله های مرتبط :

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *